Loading...

از نفوذ تنبلي به چشم‌هايتان جلوگيري كنيد!

از نفوذ تنبلي به چشم‌هايتان جلوگيري كنيد!

«آمبليوپي» يا تنبلي چش افت بينايي مي‌باشد كه بر اثر مانع يا اختلال در رشد عادي بينايي واقع مي‌شود و در واقع شانس فعاليت بينايي براي يك چشم يا هر دو چشم از آن گرفته و باعث افت بينايي مي‌گردد.

در بيشتر موارد «آمبليوپي» يك‌طرفه بوده و يك چشم كاهش بينايي دارد. آمبليوپي يك‌طرفه در نيمي از موارد با لوچي چشم (استرابيسم) و در موارد كمتري با عارضه‌اي به نام آنيزمتروپي (اختلاف اندازه تصوير در دو چشم) همراه است. خطر از دست رفتن بينايي بر اثر «آمبليوپي» در شيرخواران نارس، در نوزادان كم‌وزن و در نوزاداني كه از والدين مبتلا به «آمبليوپي» متولد شده‌اند 4 برابر حالت عادي است.


وقتي چشم‌ها تنبل مي‌شوند
عواملي كه ايجاد «امبليوپي» مي‌كنند گاهي آشكار هستند (افتادگي پلك، انحراف محور چشم و ...) كه اين موارد از جمله موارد كاملا مشخص هستند كه پدر و مادر كودك، اطرافيان، مربيان مهدكودك و مدرسه اين موارد را مشاهده نموده و بيمار را به مراكز مرتبط ارجاع مي‌دهند.
اما مشكل در مواردي است كه مشهود نمي‌باشد؛ مانند مواردي كه علت ايجاد «آمبليوپي» عيوب انكساري چشم است، (مثل نمره عينك بالا در يك چشم يا هر دو چشم)، نيازهاي بينايي كودكان عمدتا در حدي است كه شايد متوجه نشود و هيچ گزارشي هم به والدين خود ندهد؛ چون طفل فكر مي‌كند همه همان‌طور مي‌بينند كه او مي‌بيند. به همين علت مشكل بيشتر رخ مي‌نمايد.
گاهي هم فرد دچار اشكال در يك چشم است و اطرافيان هم چون ظاهر چشم سالم است، متوجه نمي‌شوند و فرد هم به موقع به متخصص مراجعه نمي‌كند.


پيشگيري
در طي 4 دهه اول زندگي يعني تا حدود 40 سالگي، تنبلي چشمي يا به اصطلاح «آمبليوپي»، بيش از هر بيماري چشمي ديگري مسوول كاهش بينايي در يك چشم است. به طور كلي و از لحاظ آماري كمي بيش از 2 درصد افراد در جوامع مختلف دنيا مبتلا به اين عارضه هستند.
در كشور ما نيز بيش از يك ميليون نفر مبتلا به اين عارضه‌اند و در واقع اين بيماري يك مساله عمده در بهداشت عمومي كشور به حساب مي‌آيد. نكته دردناك آن است كه هر يك دقيقه در دنيا يك كودك نابينا مي‌شود، در حالي كه شايع‌ترين بيماري چشمي كودكان، تنبلي چشم است.


موفقيت نسبي در طرح غربالگري
همه ساله در آبان‌ماه، طرح غربالگري تنبلي چشم كودكان 3 تا 5 سال در مهدهاي كودك و توسط سازمان بهزيستي و اپتومتريست‌ها به مورد اجرا درمي‌آيد كه در آن معاينات اوليه به وسيله مربيان بهداشت در مهدهاي كودك انجام مي‌شود و موارد مشكوك از نظر اختلال بينايي و تنبلي چشم براي درمان به اپتومتريست‌ها ارجاع داده مي‌شوند؛ ولي متاسفانه كساني هستند كه به طرق مختلف به پايگاه‌هاي سنجش بينايي و مهدكودك‌ها مراجعه ننموده و مشكل كودك مخفي مانده و به‌تدريج كه مشكلات بينايي كودك خود را بيشتر نشان داد، درصدد درمان برمي‌آيند كه ديگر دير است و درمان، عمدتا مفيد فايده نخواهد بود. اهميت تشخيص به موقع اين بيماري از طرفي و لزوم توجه بيشتر به آن از طرف ديگر، به نحوي است كه اهميت بحث اختلالات بينايي به خصوص تنبلي چشم و پيشگيري از آن كمتر از ساير مسائل و بيماري‌هاي چشم‌پزشكي و اپتومتري نمي‌باشد و همواره در كنگره‌ها و سمينارها مورد بحث و بررسي قرار مي‌گيرد.


بستن چشم غيرتنبل درماني موثر براي تنبلي چشم
لازمه رشد طبيعي بينايي در دوران كودكي، تشكيل يك تصوير كاملا واضح بر روي شبكيه مي‌باشد. درمان «آمبليوپي» نيز بر همين اساس مي‌باشد؛ يعني نقش تمام درمان‌هاي موثر بر «آمبليوپي» فراهم كردن يك تصوير واضح در چشم (يا چشم‌هاي) گرفتار است از طريق غيرفعال كردن موقت چشم سالم به وسيله بستن آن يا تار كردن آن است. اين درمان با پويا كردن و تحريك بيشتر اعصاب بينايي در چشم گرفتار به آن اجازه مي‌دهد تا پيام‌هاي عصبي بيشتر و وسيع‌تري به مناطق بينايي مغز ارسال كند كه اين امر باعث تحريك شد و سالم ماندن سيستم بينايي و شبكيه مي‌باشد.
از جمله مهم‌ترين و كم‌هزينه‌ترين راه‌هاي درمان تنبلي چشم، بستن چشم سالم تحت كنترل و نظارت متخصصان بينايي يا اپتومتريسيت‌ها و تنظيم فعاليت‌هاي بينايي خاص در قالب تمرين‌ها و بازي‌هاي مختلف و مخصوص است كه بخشي از آنها در منزل و با كنترل والدين و برخي نيز به صورت تخصصي در كلينيك‌هاي بينايي صورت مي‌گيرد. خوشبختانه 80 درصد «آمبليوپي» با اين روش در كنار تجويز عينك مناسب و تمرين‌ها در منزل قابل درمان هستند و تنها در برخي موارد نياز به درمان با دستگاه مخصوص به نام آمبليوسكوپ است.


تنبلي چشم پس از 7 سالگي درمان ندارد
درمان تنبلي چشم بعد از 7 سالگي تقريبا امكان‌پذير نيست؛ در حالي كه هر چه سن تشخيص تنبلي چشم كمتر باشد، احتمال درمان افزايش مي‌يابد، چرا كه مركزي در مسير عصب بينايي با عبور امواج بينايي، رشد و در ديد انسان نقش موثري ايفا مي‌كند. اين مركز از دوران طفوليت تا 7 سالگي رشد مي‌كند و سپس متوقف مي‌شود.
بنابراين چنانچه به هر دليلي عبور امواج بينايي از عصب بينايي مختل شود، تنبلي چشم بروز مي‌يابد. اين در حالي است كه در سنين طفوليت عيوب انكساري يك طرفه از مهم‌ترين دلايل اختلال در عبور امواج بينايي است. همچنين لك قرنيه مي‌تواند مانع عبور واضح امواج بينايي شود. ضمن آنكه انحراف چشم و آب مرواريد هم مي‌تواند از ديگر دلايل بروز تنبلي چشم باشد.


به طور كلي و از آنجا كه عيوب انكساري خود به خود باعث بروز تنبلي چشم مي‌شوند، انجام معاينه و بررسي‌هاي لازم در كودكان زير 7 سال براي تشخيص عيوب انكساري ضروري است. لزوم تشخيص و درمان به موقع اين بيماري از آنجا بيشتر مي‌شود كه بدانيم تنبلي معمولا در يك چشم ايجاد مي‌شود؛ اما اگر به دلايلي، عوامل بروز تنبلي در هر دو چشم بروز كند، احتمال ايجاد تنبلي در هر دو چشم نيز وجود دارد.
فراموش نكنيم كه تنبلي چشم پس از 7 سالگي درمان ندارد و هر چه سن تشخيص كمتر باشد، احتمال درمان بيشتر است. در صورتي كه تنبلي چشم پيش از 7 سالگي تشخيص داده شود، با برطرف كردن علت ايجادكننده آن و همچنين بستن چشم سالم به منظور افزايش فشار به چشم تنبل، تنبلي چشم قابل درمان است؛ در حالي كه در برخي كودكان تا 9 سال هم ممكن است پاسخ به درمان مثبت باشد.


ارسال نظر

(بعد از تائید مدیر منتشر خواهد شد)